4 thực phẩm dễ gây ngộ độc khi bảo quản sai

4 thực phẩm dễ gây ngộ độc khi bảo quản sai

Thịt tái, hải sản sống, cơm nguội, mì đã nấu và rau ăn sống có thể trở thành nguồn gây ngộ độc nếu chế biến hoặc bảo quản không đúng cách. Tủ lạnh chỉ làm chậm sự phát triển của nhiều vi sinh vật, không tiêu diệt hoàn toàn mầm bệnh. Để giảm rủi ro, thực phẩm cần được làm lạnh kịp thời, đậy kín, tách riêng đồ sống với đồ chín và sử dụng trong thời gian phù hợp.

4 thực phẩm dễ gây ngộ độc khi bảo quản sai-1.webp

Cá hồi sống cần được giữ lạnh đúng nhiệt độ và không nên bảo quản quá lâu. Ảnh minh họa​

Tủ lạnh không loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn​


Nhiệt độ thấp giúp làm chậm sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn, nhưng không biến thực phẩm không an toàn thành thực phẩm an toàn. Một số vi sinh vật vẫn có thể tồn tại, thậm chí phát triển chậm trong môi trường lạnh.

Thực phẩm có thể chứa mầm bệnh dù chưa đổi màu, chưa có mùi lạ hoặc chưa xuất hiện dấu hiệu hư hỏng. Vì vậy, người dùng không nên chỉ dựa vào cảm quan để quyết định một món ăn còn an toàn hay không.

Tủ lạnh gia đình nên được duy trì ở mức 4 độ C hoặc thấp hơn. Ngăn đông cần đạt khoảng âm 18 độ C hoặc thấp hơn, đồng thời phải có khoảng trống để không khí lạnh lưu chuyển.

Thịt tái và thịt chưa chín kỹ​


Thịt bò, thịt lợn và các loại thịt chưa được nấu chín kỹ có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Nguy cơ không chỉ phụ thuộc vào thời gian bảo quản mà còn liên quan đến nguồn thực phẩm, quá trình sơ chế và nhiệt độ nấu.

Thịt băm cần được đặc biệt lưu ý vì vi khuẩn trên bề mặt có thể bị phân tán vào bên trong khi xay. Việc chỉ làm chín mặt ngoài chưa chắc đã xử lý được mầm bệnh ở phần giữa.

Nấu thịt đạt nhiệt độ an toàn là biện pháp quan trọng để tiêu diệt phần lớn vi khuẩn. Nếu không có kinh nghiệm xác định bằng màu sắc, người dùng có thể sử dụng nhiệt kế thực phẩm và làm theo hướng dẫn dành cho từng loại thịt.

Không để thịt tái quá lâu ở nhiệt độ phòng​


Thịt đã chế biến không nên để ngoài tủ lạnh quá hai giờ. Khi nhiệt độ môi trường trên khoảng 32 độ C, giới hạn này rút xuống còn một giờ.

Nếu món ăn đã nằm ngoài quá thời gian an toàn, việc cho lại vào tủ lạnh không thể đảo ngược quá trình vi khuẩn đã phát triển. Hâm nóng cũng không phải lúc nào cũng loại bỏ được mọi độc tố hình thành trước đó.

Thức ăn thừa cần được cho vào hộp sạch, đậy kín và làm lạnh kịp thời. Không đặt thịt đã nấu chín chung với đĩa, dao hoặc dụng cụ từng tiếp xúc với thịt sống mà chưa được vệ sinh.

Cá sống và hải sản chưa chín kỹ​


Cá sống, hàu, sò và hải sản nấu tái có thể chứa vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng. Giữ lạnh đúng cách giúp hạn chế sự phát triển của vi sinh vật nhưng không thay thế bước nấu chín.

Hải sản tươi sống phải được đưa vào tủ lạnh hoặc ngăn đông càng sớm càng tốt sau khi mua. Nên bảo quản trong hộp kín và đặt ở ngăn dưới để nước từ thực phẩm không nhỏ xuống món ăn đã chế biến.

Thời gian bảo quản khác nhau tùy loại hải sản. Cá tươi thường chỉ nên để trong ngăn mát trong thời gian ngắn, còn tôm, cua, nghêu và hàu có giới hạn riêng. Người dùng cần xem hướng dẫn trên bao bì hoặc bảng bảo quản thực phẩm đáng tin cậy.

Cẩn trọng với món cá ăn sống​


Không phải loại cá tươi nào cũng phù hợp để ăn sống. Việc cấp đông dùng để kiểm soát một số ký sinh trùng cần đáp ứng quy trình nhiệt độ và thời gian chuyên biệt, không nên tự suy đoán rằng cá từng để trong ngăn đông gia đình sẽ an toàn.

Cá có mùi bất thường, bề mặt nhớt nhiều, đổi màu hoặc bao bì phồng cần được loại bỏ. Tuy nhiên, thực phẩm không có dấu hiệu hư hỏng vẫn có thể chứa tác nhân gây bệnh.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch nên đặc biệt thận trọng với thịt, cá hoặc hải sản sống và chưa chín kỹ.

Cơm nguội và mì đã nấu​


Cơm, mì và một số thực phẩm giàu tinh bột có thể liên quan đến vi khuẩn Bacillus cereus. Bào tử của vi khuẩn này có khả năng tồn tại sau quá trình nấu và phát triển nếu thức ăn được làm nguội quá chậm hoặc để lâu ở nhiệt độ phòng.

Một số độc tố do vi khuẩn tạo ra có khả năng chịu nhiệt. Vì vậy, hâm cơm hoặc mì thật nóng không bảo đảm khắc phục được món ăn đã bị bảo quản sai từ trước.

Nguy cơ chính không nằm ở việc ăn “cơm nguội” mà ở cách làm nguội, thời gian để bên ngoài và nhiệt độ bảo quản. Cơm được xử lý đúng cách vẫn có thể bảo quản trong ngăn mát, không bắt buộc phải cho vào ngăn đông.

Cách làm nguội cơm an toàn​


Cơm và mì thừa cần được làm lạnh trong vòng hai giờ sau khi nấu. Không nên để nguyên một nồi lớn ở nhiệt độ phòng quá lâu vì phần thực phẩm ở giữa có thể nguội rất chậm.

Có thể chia thức ăn thành các phần nhỏ và đặt trong hộp nông để hơi nóng thoát nhanh hơn. Sau đó, đậy kín và cho vào tủ lạnh thay vì để qua đêm trên bàn hoặc trong nồi cơm đã tắt điện.

Nếu không dự định sử dụng trong thời gian ngắn, có thể chia phần và cấp đông. Cấp đông chủ yếu giúp kéo dài thời gian bảo quản, không làm cho thực phẩm từng bị để ngoài quá lâu trở nên an toàn.

Hâm nóng đúng cách​


Chỉ nên lấy lượng cơm hoặc mì đủ dùng để hâm nóng. Thức ăn cần nóng đều, bao gồm cả phần ở chính giữa, thay vì chỉ nóng ở bề mặt.

Không nên hâm đi hâm lại toàn bộ hộp thức ăn nhiều lần. Mỗi chu kỳ làm nóng rồi để nguội có thể khiến thực phẩm tiếp tục đi qua khoảng nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Nếu không xác định được món ăn đã để ngoài bao lâu hoặc được bảo quản ở nhiệt độ nào, lựa chọn an toàn hơn là loại bỏ. Không nên nếm thử để kiểm tra thực phẩm có gây bệnh hay không.

Salad và rau ăn sống​


Xà lách, rau thơm và các loại rau ăn sống có thể bị nhiễm vi sinh vật từ đất, nước, quá trình thu hoạch, vận chuyển hoặc sơ chế. Do không trải qua bước nấu chín, mầm bệnh có thể đi thẳng vào bữa ăn.

Rau được cắt nhỏ thường nhanh giảm chất lượng hơn rau còn nguyên. Phần mô bị cắt giải phóng nước và chất dinh dưỡng, trong khi độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển nếu nhiệt độ bảo quản không phù hợp.

Salad đã trộn sốt cũng dễ mềm, chảy nước và hư hỏng nhanh. Nên trộn lượng vừa đủ ngay trước khi ăn, thay vì chuẩn bị một mẻ lớn rồi để nhiều ngày trong tủ lạnh.

Rửa rau đúng cách​


Cần rửa tay bằng xà phòng trước khi sơ chế rau. Loại bỏ lá dập, úa hoặc hư hỏng, sau đó rửa rau dưới vòi nước sạch trước khi cắt.

Không nên dùng xà phòng, nước rửa chén hoặc hóa chất không dành cho thực phẩm để rửa rau. Những sản phẩm này có thể để lại dư lượng và không được thiết kế để sử dụng trực tiếp trên thực phẩm.

Rau đã rửa cần được để ráo và bảo quản trong dụng cụ sạch. Dao, thớt và bề mặt bếp từng tiếp xúc với thịt hoặc hải sản sống phải được vệ sinh trước khi dùng cho salad.

Ngăn ngừa nhiễm chéo trong tủ lạnh​


Thịt, cá và hải sản sống nên được bọc kín hoặc đặt trong hộp chống rò rỉ. Những thực phẩm này cần để ở ngăn dưới nhằm hạn chế nước nhỏ xuống rau, trái cây và món ăn dùng ngay.

Đồ chín và thực phẩm ăn liền nên được bảo quản riêng với đồ sống. Nếu không thể bố trí ngăn riêng, cần dùng hộp kín và sắp xếp theo nguyên tắc thực phẩm có nguy cơ rò rỉ nằm ở vị trí thấp hơn.

Không nên đặt nồi hoặc hộp thực phẩm hở vào tủ lạnh. Việc đậy kín giúp hạn chế nhiễm chéo, ám mùi và mất độ ẩm trong quá trình bảo quản.

Rã đông thực phẩm an toàn​


Có thể rã đông trong ngăn mát, bằng lò vi sóng hoặc dưới dòng nước lạnh theo phương pháp phù hợp. Không nên để thịt và hải sản đông lạnh trên bàn bếp trong nhiều giờ.

Khi rã đông trong ngăn mát, thực phẩm cần được đặt trong hộp hoặc trên đĩa có thành để giữ nước chảy ra. Phần nước này không được tiếp xúc với rau sống hay thức ăn đã chế biến.

Thực phẩm rã đông bằng lò vi sóng hoặc nước lạnh nên được nấu ngay. Nếu cần cấp đông lại, người dùng phải xem xét thực phẩm đã được rã đông bằng phương pháp nào và tuân theo hướng dẫn an toàn tương ứng.

Theo dõi thời gian bảo quản​


Nên ghi ngày chế biến hoặc ngày mở bao bì lên từng hộp. Cách này giúp các thành viên trong gia đình biết món nào cần dùng trước và hạn chế giữ thực phẩm quá thời gian khuyến nghị.

Thực phẩm mới không nên được đặt phía trước đồ cũ. Sắp xếp theo nguyên tắc nhập trước, dùng trước giúp giảm lãng phí và tránh việc hộp thức ăn bị bỏ quên ở cuối ngăn.

Thời gian an toàn không giống nhau đối với mọi loại thực phẩm. Thịt sống, cá, hải sản, rau cắt sẵn và thức ăn thừa cần được theo dõi theo hướng dẫn riêng.

Vệ sinh tủ lạnh định kỳ​


Nước từ thịt sống hoặc thực phẩm bị đổ cần được lau sạch ngay để giảm nguy cơ nhiễm chéo. Các ngăn kéo và kệ chứa cần được vệ sinh thường xuyên bằng phương pháp phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất tủ.

Không nên nhồi quá nhiều thực phẩm vì khí lạnh cần lưu chuyển xung quanh các hộp. Tủ quá đầy hoặc cửa đóng không kín có thể khiến một số vị trí không đạt mức nhiệt mong muốn.

Núm điều chỉnh không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác nhiệt độ bên trong. Một nhiệt kế chuyên dụng cho tủ lạnh giúp người dùng theo dõi và điều chỉnh thiết bị đáng tin cậy hơn.

Dấu hiệu cần loại bỏ thực phẩm​


Thực phẩm mốc, đổi màu bất thường, có mùi lạ, chảy nhớt hoặc bao bì phồng cần được loại bỏ. Không nên chỉ cắt bỏ phần hỏng rồi tiếp tục sử dụng với những món mềm hoặc có độ ẩm cao.

Tuy nhiên, thực phẩm chứa vi khuẩn gây bệnh không phải lúc nào cũng có mùi hay hình thức khác thường. Việc tuân thủ nhiệt độ và thời gian bảo quản vẫn quan trọng hơn kiểm tra bằng mắt hoặc mũi.

Khi không chắc thực phẩm đã được bảo quản đúng cách, nên bỏ đi thay vì nếm thử. Một lượng rất nhỏ cũng có thể khiến người dùng tiếp xúc với mầm bệnh hoặc độc tố.

Làm gì khi nghi ngộ độc thực phẩm?​


Các biểu hiện thường gặp có thể gồm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc sốt. Mức độ và thời điểm xuất hiện triệu chứng thay đổi tùy tác nhân gây bệnh.

Người bệnh cần chú ý bù nước theo hướng dẫn phù hợp. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có tư vấn của nhân viên y tế.

Cần tìm hỗ trợ y tế khi triệu chứng nghiêm trọng, kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người mang thai và người có bệnh nền cần được theo dõi thận trọng hơn.

Kết luận​


Thịt tái, hải sản sống, cơm nguội, mì và salad đều có thể gây ngộ độc nếu sơ chế hoặc bảo quản sai. Tủ lạnh giúp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn nhưng không thay thế việc nấu chín, vệ sinh và kiểm soát thời gian.

Thực phẩm dễ hỏng cần được làm lạnh trong vòng hai giờ, hoặc một giờ khi nhiệt độ môi trường trên khoảng 32 độ C. Ngăn mát nên duy trì ở 4 độ C hoặc thấp hơn, còn ngăn đông ở khoảng âm 18 độ C.

Để hạn chế rủi ro, cần tách riêng thực phẩm sống và chín, đậy kín hộp, ghi ngày bảo quản và không giữ lại món ăn đã để ngoài quá lâu. Khi nghi ngờ về độ an toàn, nên loại bỏ thay vì thử nếm.

Nguồn tham khảo: Biên soạn và tổng hợp từ hướng dẫn bảo quản thực phẩm của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA); tài liệu an toàn làm lạnh của Cơ quan Kiểm tra và An toàn Thực phẩm thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA FSIS); bảng thời gian bảo quản lạnh của FoodSafety.gov; tài liệu về cơm thừa và Bacillus cereus của North Carolina Cooperative Extension; nội dung ban đầu tổng hợp từ Verywell Health, Health và EatingWell.
 
Bài liên quan Bài xem nhiều Xem thêm
Back
Top Dưới