Một nghiên cứu di truyền mới công bố trên tạp chí Molecular Biology and Evolution đã hé lộ một sự thật bất ngờ: Quần thể gấu nâu vùng Apennine (miền trung nước Ý) đã tiến hóa để trở nên "hiền lành" hơn sau hàng nghìn năm chung sống cạnh các cộng đồng dân cư của con người.
Đây là một ví dụ điển hình về việc con người không chỉ thay đổi môi trường mà còn vô tình định hướng lại con đường tiến hóa của các loài động vật hoang dã.
Sự săn bắn và xâm lấn của con người đã tạo ra áp lực chọn lọc, ưu tiên những cá thể ít hung dữ sống sót - Ảnh: Molecular Biology and Evolution
* Khác biệt ngoại hình: Cơ thể nhỏ hơn, hình dạng hộp sọ và khuôn mặt có nét đặc thù so với gấu nâu Bắc Mỹ hay châu Á.
* Khác biệt hành vi: Mang các biến thể gen liên quan đến việc giảm tính hung hăng và phản ứng phòng vệ thấp hơn.
Tiến sĩ Andrea Benazzo (Đại học Ferrara) phát hiện ra các dấu hiệu chọn lọc tự nhiên trong các vùng gen liên quan đến phản ứng thần kinh, minh chứng cho việc hành vi hiền lành đã trở thành một lợi thế sinh tồn trong môi trường do con người thống trị.
* Mất đa dạng di truyền: Quá trình này diễn ra song song với việc suy giảm số lượng cá thể trầm trọng, khiến quần thể dễ tổn thương trước dịch bệnh và biến đổi môi trường.
* Cái giá của sự tồn tại: Việc tiến hóa để "vừa lòng" con người phản ánh sự thu hẹp sinh cảnh do phá rừng, du lịch và khai thác tài nguyên.
Kết luận: Nhà nghiên cứu Giorgio Bertorelle nhận định rằng những biến thể di truyền này cần được bảo tồn đặc biệt. Đây không chỉ là câu chuyện về một loài gấu, mà còn là bài học về cách con người đang âm thầm định hình lại bản chất của thế giới tự nhiên.
Nguồn: Molecular Biology and Evolution / Euro News / Tiến sĩ Andrea Benazzo
Đây là một ví dụ điển hình về việc con người không chỉ thay đổi môi trường mà còn vô tình định hướng lại con đường tiến hóa của các loài động vật hoang dã.
Sự săn bắn và xâm lấn của con người đã tạo ra áp lực chọn lọc, ưu tiên những cá thể ít hung dữ sống sót - Ảnh: Molecular Biology and Evolution
1. Di sản cô lập từ thời La Mã
Quần thể gấu Apennine đã tách biệt khỏi các nhóm gấu nâu khác ở châu Âu từ khoảng 2.000 - 3.000 năm trước. Với số lượng hiện chỉ còn khoảng 50 cá thể, chúng là một trong những loài gấu đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới.* Khác biệt ngoại hình: Cơ thể nhỏ hơn, hình dạng hộp sọ và khuôn mặt có nét đặc thù so với gấu nâu Bắc Mỹ hay châu Á.
* Khác biệt hành vi: Mang các biến thể gen liên quan đến việc giảm tính hung hăng và phản ứng phòng vệ thấp hơn.
2. Áp lực chọn lọc: "Hiền thì sống, dữ thì chết"
Trong suốt nhiều thế kỷ, những cá thể gấu hung dữ thường gây xung đột với con người và có xác suất bị săn đuổi hoặc tiêu diệt cao hơn. Ngược lại, những con gấu hiền hòa, tránh né con người lại có cơ hội sống sót và truyền lại bộ gen của mình.Tiến sĩ Andrea Benazzo (Đại học Ferrara) phát hiện ra các dấu hiệu chọn lọc tự nhiên trong các vùng gen liên quan đến phản ứng thần kinh, minh chứng cho việc hành vi hiền lành đã trở thành một lợi thế sinh tồn trong môi trường do con người thống trị.
3. Con dao hai lưỡi của sự thích nghi
Dù việc gấu ít hung dữ hơn có thể làm giảm xung đột trực tiếp với con người, nhưng các nhà khoa học vẫn đưa ra những cảnh báo nghiêm trọng:* Mất đa dạng di truyền: Quá trình này diễn ra song song với việc suy giảm số lượng cá thể trầm trọng, khiến quần thể dễ tổn thương trước dịch bệnh và biến đổi môi trường.
* Cái giá của sự tồn tại: Việc tiến hóa để "vừa lòng" con người phản ánh sự thu hẹp sinh cảnh do phá rừng, du lịch và khai thác tài nguyên.
Kết luận: Nhà nghiên cứu Giorgio Bertorelle nhận định rằng những biến thể di truyền này cần được bảo tồn đặc biệt. Đây không chỉ là câu chuyện về một loài gấu, mà còn là bài học về cách con người đang âm thầm định hình lại bản chất của thế giới tự nhiên.Nguồn: Molecular Biology and Evolution / Euro News / Tiến sĩ Andrea Benazzo
