Thế giới vừa chứng kiến một cột mốc kinh ngạc trong lĩnh vực lưu trữ dữ liệu khi các nhà khoa học tại Đại học Công nghệ Vienna (TU Wien) và công ty Cerabyte (Đức) tạo ra mã QR chỉ rộng 1,98 micromet vuông.
Với kích thước nhỏ hơn cả một tế bào vi khuẩn và hoàn toàn vô hình trước mắt thường, đây không chỉ là một kỷ lục về mặt vật lý mà còn là chìa khóa mở ra kỷ nguyên lưu trữ dữ liệu bền vững kéo dài hàng thiên niên kỷ mà không cần đến điện năng hay hệ thống làm mát.
Thành tựu này vừa được Tổ chức Kỷ lục Guinness thế giới chính thức xác nhận vào cuối tháng 2/2026.
Mã QR siêu nhỏ chỉ có thể được nhận diện dưới kính hiển vi điện tử
Để tạo ra mã QR có kích thước không tưởng này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng chùm ion hội tụ để khắc trực tiếp lên một lớp màng gốm mỏng với độ chính xác ở cấp độ nanomet. Mỗi "điểm ảnh" (pixel) của mã QR này chỉ rộng khoảng 49 nanomet – nhỏ hơn cả bước sóng của ánh sáng khả kiến, khiến ngay cả những kính hiển vi quang học hiện đại nhất cũng không thể nhìn thấy được.
Điểm mấu chốt của công nghệ này nằm ở vật liệu gốm. Ở quy mô siêu nhỏ, các nguyên tử thường có xu hướng dịch chuyển làm mất dữ liệu, nhưng cấu trúc gốm đặc biệt này đảm bảo các thông tin được khắc xuống sẽ duy trì trạng thái ổn định, không bị khuếch tán hay biến dạng theo thời gian.
Khác với ổ cứng, thẻ nhớ hay các trung tâm dữ liệu hiện đại vốn có tuổi thọ ngắn và tiêu tốn lượng điện năng khổng lồ để duy trì cũng như làm mát, mã QR trên gốm mang lại những ưu điểm vượt trội:
So với vi khuẩn, mã QR này vẫn nhỏ bé hơn nhiều lần
Sau khi đạt kỷ lục Guinness, nhóm nghiên cứu đang tập trung vào việc tăng tốc độ ghi và thương mại hóa công nghệ này. Mục tiêu là tạo ra những thư viện dữ liệu siêu nhỏ gọn, nơi toàn bộ tri thức của một quốc gia có thể được cất giữ an toàn trong những màng gốm nhỏ bé, chống lại mọi tác động của thời gian và môi trường.
Đây được xem là bước đi chiến lược trong việc bảo tồn di sản số của nhân loại cho các thế hệ mai sau một cách bền vững và an toàn tuyệt đối.
Nguồn: Tổng hợp Khoa học Vật liệu / SciTechDaily / Tuổi Trẻ Online 2026
Với kích thước nhỏ hơn cả một tế bào vi khuẩn và hoàn toàn vô hình trước mắt thường, đây không chỉ là một kỷ lục về mặt vật lý mà còn là chìa khóa mở ra kỷ nguyên lưu trữ dữ liệu bền vững kéo dài hàng thiên niên kỷ mà không cần đến điện năng hay hệ thống làm mát.
Thành tựu này vừa được Tổ chức Kỷ lục Guinness thế giới chính thức xác nhận vào cuối tháng 2/2026.
Mã QR siêu nhỏ chỉ có thể được nhận diện dưới kính hiển vi điện tử
Công nghệ khắc Nano trên màng gốm siêu bền
Để tạo ra mã QR có kích thước không tưởng này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng chùm ion hội tụ để khắc trực tiếp lên một lớp màng gốm mỏng với độ chính xác ở cấp độ nanomet. Mỗi "điểm ảnh" (pixel) của mã QR này chỉ rộng khoảng 49 nanomet – nhỏ hơn cả bước sóng của ánh sáng khả kiến, khiến ngay cả những kính hiển vi quang học hiện đại nhất cũng không thể nhìn thấy được.
Điểm mấu chốt của công nghệ này nằm ở vật liệu gốm. Ở quy mô siêu nhỏ, các nguyên tử thường có xu hướng dịch chuyển làm mất dữ liệu, nhưng cấu trúc gốm đặc biệt này đảm bảo các thông tin được khắc xuống sẽ duy trì trạng thái ổn định, không bị khuếch tán hay biến dạng theo thời gian.
Giải pháp lưu trữ "vĩnh cửu" và thân thiện môi trường
Khác với ổ cứng, thẻ nhớ hay các trung tâm dữ liệu hiện đại vốn có tuổi thọ ngắn và tiêu tốn lượng điện năng khổng lồ để duy trì cũng như làm mát, mã QR trên gốm mang lại những ưu điểm vượt trội:
- Độ bền thiên niên kỷ: Dữ liệu có thể tồn tại hàng trăm, thậm chí hàng ngàn năm mà không xuống cấp.
- Mật độ cực cao: Theo lý thuyết, diện tích của một tờ giấy A4 có thể chứa tới 2 Terabyte dữ liệu nhờ kích thước siêu nhỏ này.
- Không phát thải: Việc bảo quản dữ liệu không cần điện năng, giúp giảm thiểu đáng kể lượng khí thải CO2 so với các phương pháp lưu trữ truyền thống.
So với vi khuẩn, mã QR này vẫn nhỏ bé hơn nhiều lần
Tương lai của kho lưu trữ tri thức nhân loại
Sau khi đạt kỷ lục Guinness, nhóm nghiên cứu đang tập trung vào việc tăng tốc độ ghi và thương mại hóa công nghệ này. Mục tiêu là tạo ra những thư viện dữ liệu siêu nhỏ gọn, nơi toàn bộ tri thức của một quốc gia có thể được cất giữ an toàn trong những màng gốm nhỏ bé, chống lại mọi tác động của thời gian và môi trường.
Đây được xem là bước đi chiến lược trong việc bảo tồn di sản số của nhân loại cho các thế hệ mai sau một cách bền vững và an toàn tuyệt đối.
Nguồn: Tổng hợp Khoa học Vật liệu / SciTechDaily / Tuổi Trẻ Online 2026
