Các nhà thiên văn học vừa công bố một phát hiện chấn động về ngoại hành tinh L98-59d, nằm cách Trái đất khoảng 35 năm ánh sáng.
Thay vì là một hành tinh đá hay chứa đại dương nước như dự đoán ban đầu, dữ liệu mới nhất từ kính viễn vọng James Webb cho thấy đây là một "thế giới lỏng" kỳ lạ, nơi toàn bộ bề mặt là một biển dung nham nóng rực với điều kiện khắc nghiệt chưa từng thấy.
L98-59d hiện ra như một quả cầu lửa khổng lồ với bề mặt magma đặc quánh - Ảnh: Mark A Garlick
L98-59d có kích thước lớn hơn Trái đất khoảng 1,6 lần, quay quanh một ngôi sao đỏ nhỏ. Điểm gây kinh ngạc nhất chính là nhiệt độ bề mặt ước tính lên tới 1.900°C. Ở mức nhiệt này, vật chất không tồn tại ở dạng rắn mà nóng chảy hoàn toàn như mật đặc, tạo thành một đại dương magma sâu hàng nghìn kilomet.
Bầu khí quyển của hành tinh này cũng là một "cơn ác mộng" đối với sự sống khi chứa nồng độ cao các hợp chất lưu huỳnh, đặc biệt là hydro sunfua (loại khí có mùi trứng thối đặc trưng). Chính đại dương magma khổng lồ đã đóng vai trò như một chiếc túi chứa, giữ chân các loại khí này trong hàng tỉ năm, ngăn không cho chúng thoát ra ngoài không gian.
Cận cảnh hành tinh địa ngục với bầu khí quyển đậm đặc lưu huỳnh
Nghiên cứu từ Đại học Oxford chỉ ra rằng, L98-59d không chỉ nóng chảy ở bề mặt. Lực hấp dẫn cực mạnh từ các hành tinh lân cận đã tạo ra những cơn "thủy triều magma", khuấy động từ lõi cho đến lớp vỏ. Điều này khiến toàn bộ hành tinh luôn trong trạng thái biến động dữ dội.
Phát hiện này đã phá vỡ cách phân loại hành tinh truyền thống vốn chỉ chia các hành tinh cỡ Trái đất thành hai nhóm: hành tinh đá hoặc hành tinh nước. Sự tồn tại của L98-59d minh chứng cho một loại hình hoàn toàn mới: Hành tinh nóng chảy.
Mặc dù nằm trong khu vực từng được cho là có thể tồn tại sự sống, nhưng với điều kiện "địa ngục" như hiện tại, khả năng tìm thấy sinh vật trên L98-59d là bằng không. Tuy nhiên, nó mở ra một chương mới trong việc nghiên cứu sự đa dạng của vũ trụ, cho thấy những mô hình hành tinh chúng ta biết bấy lâu nay vẫn còn quá hạn hẹp so với thực tế vĩ đại ngoài kia.
Nguồn: Đại học Oxford / Kính viễn vọng James Webb / Báo Guardian / Tuổi Trẻ Online 2026
Thay vì là một hành tinh đá hay chứa đại dương nước như dự đoán ban đầu, dữ liệu mới nhất từ kính viễn vọng James Webb cho thấy đây là một "thế giới lỏng" kỳ lạ, nơi toàn bộ bề mặt là một biển dung nham nóng rực với điều kiện khắc nghiệt chưa từng thấy.
L98-59d hiện ra như một quả cầu lửa khổng lồ với bề mặt magma đặc quánh - Ảnh: Mark A Garlick
Bản chất thực sự dưới ống kính James Webb
L98-59d có kích thước lớn hơn Trái đất khoảng 1,6 lần, quay quanh một ngôi sao đỏ nhỏ. Điểm gây kinh ngạc nhất chính là nhiệt độ bề mặt ước tính lên tới 1.900°C. Ở mức nhiệt này, vật chất không tồn tại ở dạng rắn mà nóng chảy hoàn toàn như mật đặc, tạo thành một đại dương magma sâu hàng nghìn kilomet.
Bầu khí quyển của hành tinh này cũng là một "cơn ác mộng" đối với sự sống khi chứa nồng độ cao các hợp chất lưu huỳnh, đặc biệt là hydro sunfua (loại khí có mùi trứng thối đặc trưng). Chính đại dương magma khổng lồ đã đóng vai trò như một chiếc túi chứa, giữ chân các loại khí này trong hàng tỉ năm, ngăn không cho chúng thoát ra ngoài không gian.
Cận cảnh hành tinh địa ngục với bầu khí quyển đậm đặc lưu huỳnh
Cấu trúc "lỏng" thách thức mọi lý thuyết truyền thống
Nghiên cứu từ Đại học Oxford chỉ ra rằng, L98-59d không chỉ nóng chảy ở bề mặt. Lực hấp dẫn cực mạnh từ các hành tinh lân cận đã tạo ra những cơn "thủy triều magma", khuấy động từ lõi cho đến lớp vỏ. Điều này khiến toàn bộ hành tinh luôn trong trạng thái biến động dữ dội.
Phát hiện này đã phá vỡ cách phân loại hành tinh truyền thống vốn chỉ chia các hành tinh cỡ Trái đất thành hai nhóm: hành tinh đá hoặc hành tinh nước. Sự tồn tại của L98-59d minh chứng cho một loại hình hoàn toàn mới: Hành tinh nóng chảy.
Mặc dù nằm trong khu vực từng được cho là có thể tồn tại sự sống, nhưng với điều kiện "địa ngục" như hiện tại, khả năng tìm thấy sinh vật trên L98-59d là bằng không. Tuy nhiên, nó mở ra một chương mới trong việc nghiên cứu sự đa dạng của vũ trụ, cho thấy những mô hình hành tinh chúng ta biết bấy lâu nay vẫn còn quá hạn hẹp so với thực tế vĩ đại ngoài kia.
Nguồn: Đại học Oxford / Kính viễn vọng James Webb / Báo Guardian / Tuổi Trẻ Online 2026
