Giữa nhịp sống hiện đại hối hả với đầy đủ tiện nghi, Tết Nguyên Đán ngày nay đã có nhiều thay đổi so với thời kỳ của ông bà, cha mẹ. Nhiều phong tục từng là linh hồn của ngày Tết, gắn liền với đời sống tâm linh và văn hóa của người Việt, giờ đây chỉ còn tồn tại trong ký ức của những người lớn tuổi hoặc qua trang sách vở.
Việc tìm lại những nét đẹp này không chỉ là để hoài niệm, mà còn là cách để thế hệ trẻ hiểu hơn về ước vọng bình an và sự gắn kết gia đình của cha ông. Những mỹ tục này vốn không chỉ là nghi lễ, mà còn là sợi dây tinh thần nối liền quá khứ và hiện tại trong thời khắc thiêng liêng nhất của năm.
Cây nêu được dựng để trừ tà và dẫn đường cho tổ tiên về ăn Tết - Ảnh: Vietnam+
Xưa kia, từ sau ngày 23 tháng Chạp, cây nêu tre cao vút được dựng lên trước mỗi nếp nhà như một ranh giới thiêng liêng, xua đuổi tà ma và cầu mong điềm lành. Dưới gốc nêu, vòng tròn vôi trắng được rắc kỹ lưỡng như một sự bảo vệ tuyệt đối cho gia chủ. Cùng với đó, tục gánh nước cầu may vào mùng Một Tết cũng mang ý nghĩa sâu sắc của cư dân nông nghiệp. Việc đổ đầy nước vào chum vại đầu năm tượng trưng cho sự sung túc, hanh thông trong mọi công việc. Tuy nhiên, khi nước máy và nhà cao tầng phổ biến, những hình ảnh mộc mạc này dần lui vào quá khứ, chỉ còn thấp thoáng ở các lễ hội văn hóa Việt.
Trong văn hóa hôn nhân truyền thống, "đi sêu Tết" là một mỹ tục thể hiện sự hiếu kính của chàng rể tương lai đối với gia đình nhà vợ qua những món quà giản dị như hương trầm, bánh chưng. Đây là dịp để gắn kết tình thân giữa hai gia đình. Song hành với sự trang trọng đó là phong tục "Xúc xắc xúc xẻ" đầy náo nhiệt của trẻ thơ. Đêm Giao thừa, tiếng ống tre lanh canh cùng lời đồng dao chúc phúc vang lên khắp xóm làng, mang lại không khí rộn ràng và sự may mắn cho mọi nhà. Dù ngày nay việc biếu quà vẫn duy trì, nhưng những nghi thức và bài hát đồng dao xưa đã gần như vắng bóng.
Tục gánh nước đầu Xuân mang theo mong ước về một năm đủ đầy - Ảnh: Vietnam+
Tắm lá mùi già chiều 30 Tết là một trong những phong tục hiếm hoi vẫn giữ được sức sống bền bỉ. Mùi hương nồng nàn của lá mùi đun sôi không chỉ giúp tẩy trần, gột rửa những muộn phiền năm cũ mà còn đánh thức không khí Tết trong mỗi căn nhà. Bên cạnh đó, tục dựng hai cây mía tím bên bàn thờ gia tiên – tượng trưng cho chiếc thang và đòn gánh để tổ tiên "về" ăn Tết cùng con cháu – là minh chứng rõ nét cho đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Dù giản dị, nhưng mỗi gốc mía, mỗi làn hương đều chứa đựng sự trân trọng đối với nguồn cội.
Kết thúc một chu kỳ Tết không thể thiếu hình ảnh ông đồ già bên mực tàu giấy đỏ và những gói muối mặn đầu năm. Phong tục xin chữ thể hiện tinh thần hiếu học, trọng nghĩa văn của người Việt, trong khi "đầu năm mua muối" lại gửi gắm ước mong về sự mặn mà, gắn kết trong tình cảm gia đình. Những phong tục này đang thích nghi mạnh mẽ với nhịp sống mới tại các "phố ông đồ" hay qua những gói muối lộc may mắn sau Giao thừa, giữ lại cái hồn tinh túy nhất của Tết Việt giữa dòng chảy của thời đại.
Nguồn: Tổng hợp Văn hóa / VietnamPlus / TTXVN 2026
Việc tìm lại những nét đẹp này không chỉ là để hoài niệm, mà còn là cách để thế hệ trẻ hiểu hơn về ước vọng bình an và sự gắn kết gia đình của cha ông. Những mỹ tục này vốn không chỉ là nghi lễ, mà còn là sợi dây tinh thần nối liền quá khứ và hiện tại trong thời khắc thiêng liêng nhất của năm.
Cây nêu được dựng để trừ tà và dẫn đường cho tổ tiên về ăn Tết - Ảnh: Vietnam+
Cây nêu và tục gánh nước: Những biểu tượng của sự bình an
Xưa kia, từ sau ngày 23 tháng Chạp, cây nêu tre cao vút được dựng lên trước mỗi nếp nhà như một ranh giới thiêng liêng, xua đuổi tà ma và cầu mong điềm lành. Dưới gốc nêu, vòng tròn vôi trắng được rắc kỹ lưỡng như một sự bảo vệ tuyệt đối cho gia chủ. Cùng với đó, tục gánh nước cầu may vào mùng Một Tết cũng mang ý nghĩa sâu sắc của cư dân nông nghiệp. Việc đổ đầy nước vào chum vại đầu năm tượng trưng cho sự sung túc, hanh thông trong mọi công việc. Tuy nhiên, khi nước máy và nhà cao tầng phổ biến, những hình ảnh mộc mạc này dần lui vào quá khứ, chỉ còn thấp thoáng ở các lễ hội văn hóa Việt.
Đi sêu Tết và Xúc xắc xúc xẻ: Nét đẹp ứng xử và sự sẻ chia
Trong văn hóa hôn nhân truyền thống, "đi sêu Tết" là một mỹ tục thể hiện sự hiếu kính của chàng rể tương lai đối với gia đình nhà vợ qua những món quà giản dị như hương trầm, bánh chưng. Đây là dịp để gắn kết tình thân giữa hai gia đình. Song hành với sự trang trọng đó là phong tục "Xúc xắc xúc xẻ" đầy náo nhiệt của trẻ thơ. Đêm Giao thừa, tiếng ống tre lanh canh cùng lời đồng dao chúc phúc vang lên khắp xóm làng, mang lại không khí rộn ràng và sự may mắn cho mọi nhà. Dù ngày nay việc biếu quà vẫn duy trì, nhưng những nghi thức và bài hát đồng dao xưa đã gần như vắng bóng.
Tục gánh nước đầu Xuân mang theo mong ước về một năm đủ đầy - Ảnh: Vietnam+
Mùi hương lá mùi và tục dựng mía: Lòng hiếu kính tổ tiên
Tắm lá mùi già chiều 30 Tết là một trong những phong tục hiếm hoi vẫn giữ được sức sống bền bỉ. Mùi hương nồng nàn của lá mùi đun sôi không chỉ giúp tẩy trần, gột rửa những muộn phiền năm cũ mà còn đánh thức không khí Tết trong mỗi căn nhà. Bên cạnh đó, tục dựng hai cây mía tím bên bàn thờ gia tiên – tượng trưng cho chiếc thang và đòn gánh để tổ tiên "về" ăn Tết cùng con cháu – là minh chứng rõ nét cho đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Dù giản dị, nhưng mỗi gốc mía, mỗi làn hương đều chứa đựng sự trân trọng đối với nguồn cội.
Xin chữ và mua muối: Những giá trị cốt lõi còn mãi
Kết thúc một chu kỳ Tết không thể thiếu hình ảnh ông đồ già bên mực tàu giấy đỏ và những gói muối mặn đầu năm. Phong tục xin chữ thể hiện tinh thần hiếu học, trọng nghĩa văn của người Việt, trong khi "đầu năm mua muối" lại gửi gắm ước mong về sự mặn mà, gắn kết trong tình cảm gia đình. Những phong tục này đang thích nghi mạnh mẽ với nhịp sống mới tại các "phố ông đồ" hay qua những gói muối lộc may mắn sau Giao thừa, giữ lại cái hồn tinh túy nhất của Tết Việt giữa dòng chảy của thời đại.
Nguồn: Tổng hợp Văn hóa / VietnamPlus / TTXVN 2026
