Trí tuệ nhân tạo (AI) vừa lập chiến công hiển hách khi khai quật được "kho báu" khổng lồ gồm 1.300 vật thể vũ trụ kỳ lạ vốn nằm ẩn mình trong hàng triệu hình ảnh lưu trữ của kính viễn vọng không gian Hubble suốt hơn ba thập kỷ qua.
Cận cảnh những cấu trúc dị thường chưa từng được nhận diện trước đây trong dữ liệu Hubble (Ảnh: NASA/ESA)
Một nghiên cứu mới từ Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), vừa được công bố trên tạp chí khoa học uy tín Astronomy & Astrophysics, đã gây chấn động cộng đồng thiên văn học. Bằng cách sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo chuyên biệt mang tên AnomalyMatch, các nhà khoa học đã nhận diện được 1.300 vật thể dị thường trong kho dữ liệu cũ của kính viễn vọng Hubble - những thứ vốn quá mờ nhạt hoặc nhiễu để các thuật toán truyền thống hay mắt người có thể phát hiện.
Theo báo cáo từ Live Science, danh sách những phát hiện mới này bao gồm các thực thể cực kỳ hiếm gặp như những thiên hà "sứa" với các xúc tu khí dài hàng nghìn năm ánh sáng, hay các đĩa hình thành hành tinh nhìn nghiêng có cấu trúc phân lớp độc đáo được các nhà khoa học mô tả là giống những chiếc "hamburger" vũ trụ.
Điều khiến giới chuyên gia quan tâm nhất chính là sự xuất hiện của hàng trăm "vật thể không thể giải thích". Đây là những thực thể hoàn toàn nằm ngoài các sơ đồ phân loại thiên văn hiện có, thách thức những hiểu biết hiện tại về hình thái học của các thiên thể. Hai tác giả của nghiên cứu, David O'Ryan và Pablo Gómez từ ESA, cho biết AnomalyMatch được thiết kế để rà soát kỹ lưỡng hơn 100 triệu hình ảnh từ Kho lưu trữ Di sản Hubble, vốn chứa đựng các quan sát từ năm 1990 đến nay.
Mặc dù khối lượng dữ liệu khổng lồ này thường chứa nhiều hình ảnh bị nhiễu do thiết bị đời cũ, nhưng chỉ trong vòng vỏn vẹn hai ngày, công cụ AI đã thực hiện một khối lượng công việc mà các nhà khoa học có thể mất cả đời người mới hoàn thành. NASA, đối tác chiến lược trong sứ mệnh này, nhận định rằng phần lớn các dị thường này là kết quả của quá trình sáp nhập hoặc tương tác giữa các thiên hà, nơi các dòng sao và khí bị lực hấp dẫn kéo căng tạo thành những hình thù kỳ dị.
Một số trường hợp khác được giải thích thông qua hiện tượng thấu kính hấp dẫn, khi một vật thể khổng lồ ở tiền cảnh đóng vai trò như một thấu kính tự nhiên, làm biến dạng và phóng đại hình ảnh của các thiên thể xa xôi phía sau. Khả năng làm việc phi thường của AnomalyMatch không chỉ mang lại danh mục các vật thể mới mà còn mở ra một kỷ nguyên mới trong việc khai thác dữ liệu thiên văn.
Sự phấn khởi của cộng đồng khoa học hiện nay là tiền đề để áp dụng các công cụ tương tự vào dữ liệu của những siêu kính viễn vọng thế hệ mới như James Webb hay Euclid, hứa hẹn sẽ mang lại những cuộc cách mạng thực sự trong việc thấu hiểu sự vận hành của vũ trụ bao la.
Cận cảnh những cấu trúc dị thường chưa từng được nhận diện trước đây trong dữ liệu Hubble (Ảnh: NASA/ESA)
Một nghiên cứu mới từ Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), vừa được công bố trên tạp chí khoa học uy tín Astronomy & Astrophysics, đã gây chấn động cộng đồng thiên văn học. Bằng cách sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo chuyên biệt mang tên AnomalyMatch, các nhà khoa học đã nhận diện được 1.300 vật thể dị thường trong kho dữ liệu cũ của kính viễn vọng Hubble - những thứ vốn quá mờ nhạt hoặc nhiễu để các thuật toán truyền thống hay mắt người có thể phát hiện.
Theo báo cáo từ Live Science, danh sách những phát hiện mới này bao gồm các thực thể cực kỳ hiếm gặp như những thiên hà "sứa" với các xúc tu khí dài hàng nghìn năm ánh sáng, hay các đĩa hình thành hành tinh nhìn nghiêng có cấu trúc phân lớp độc đáo được các nhà khoa học mô tả là giống những chiếc "hamburger" vũ trụ.
Điều khiến giới chuyên gia quan tâm nhất chính là sự xuất hiện của hàng trăm "vật thể không thể giải thích". Đây là những thực thể hoàn toàn nằm ngoài các sơ đồ phân loại thiên văn hiện có, thách thức những hiểu biết hiện tại về hình thái học của các thiên thể. Hai tác giả của nghiên cứu, David O'Ryan và Pablo Gómez từ ESA, cho biết AnomalyMatch được thiết kế để rà soát kỹ lưỡng hơn 100 triệu hình ảnh từ Kho lưu trữ Di sản Hubble, vốn chứa đựng các quan sát từ năm 1990 đến nay.
Mặc dù khối lượng dữ liệu khổng lồ này thường chứa nhiều hình ảnh bị nhiễu do thiết bị đời cũ, nhưng chỉ trong vòng vỏn vẹn hai ngày, công cụ AI đã thực hiện một khối lượng công việc mà các nhà khoa học có thể mất cả đời người mới hoàn thành. NASA, đối tác chiến lược trong sứ mệnh này, nhận định rằng phần lớn các dị thường này là kết quả của quá trình sáp nhập hoặc tương tác giữa các thiên hà, nơi các dòng sao và khí bị lực hấp dẫn kéo căng tạo thành những hình thù kỳ dị.
Một số trường hợp khác được giải thích thông qua hiện tượng thấu kính hấp dẫn, khi một vật thể khổng lồ ở tiền cảnh đóng vai trò như một thấu kính tự nhiên, làm biến dạng và phóng đại hình ảnh của các thiên thể xa xôi phía sau. Khả năng làm việc phi thường của AnomalyMatch không chỉ mang lại danh mục các vật thể mới mà còn mở ra một kỷ nguyên mới trong việc khai thác dữ liệu thiên văn.
Sự phấn khởi của cộng đồng khoa học hiện nay là tiền đề để áp dụng các công cụ tương tự vào dữ liệu của những siêu kính viễn vọng thế hệ mới như James Webb hay Euclid, hứa hẹn sẽ mang lại những cuộc cách mạng thực sự trong việc thấu hiểu sự vận hành của vũ trụ bao la.
